مقاوم سازی به روش ژاکت بتنی-ستون بتنی

افزایش ظرفیت و بهبود عملکرد ستون موجود

ژاکت بتنی ستون یکی از روش‌های شناخته‌شده برای افزایش ظرفیت ستون‌های بتن‌آرمه است.

در این روش، با افزایش ابعاد ستون و اجرای آرماتورهای طولی و عرضی جدید، مقطع تقویت‌شده‌ای در اطراف ستون موجود ایجاد می‌شود.

این روش می‌تواند برای افزایش ظرفیت محوری، خمشی و برشی و در برخی جزئیات برای بهبود شکل‌پذیری مورد استفاده قرار گیرد.

کاربردها

• افزایش ظرفیت محوری
• افزایش ظرفیت خمشی
• افزایش ظرفیت برشی
• افزایش سختی ستون
• بهبود جزئیات شکل‌پذیری
• تقویت ستون‌های آسیب‌دیده
• اصلاح برخی نواقص اجرایی
• تقویت ستون در پروژه‌های بهسازی لرزه‌ای

آرماتورهای طولی

آرماتورهای طولی ژاکت بخشی از سیستم مقاوم جدید را تشکیل می‌دهند.

تعداد، قطر، محل قرارگیری و نحوه مهاری آن‌ها باید بر اساس تحلیل و طراحی تعیین شود.

در بالا و پایین ستون نیز باید مسیر انتقال نیرو میان آرماتورهای ژاکت و اجزای مجاور مشخص باشد.

خاموت و محصورشدگی

خاموت‌های ژاکت علاوه بر نقش سازه‌ای، در نگهداری آرماتورهای طولی و کنترل رفتار مقطع نقش دارند.

در جزئیات مناسب، آرایش آرماتورهای عرضی می‌تواند در محصورشدگی بتن ژاکت و بهبود رفتار عضو مؤثر باشد.

فاصله، قطر و جزئیات خاموت‌ها باید بر اساس الزامات طراحی تعیین شود و نباید صرفاً بر اساس یک جزئیات اجرایی ثابت انتخاب شود.

اتصال ستون موجود و ژاکت

مشارکت مناسب ژاکت به اتصال آن با ستون موجود وابسته است.

در صورت نیاز، این اتصال می‌تواند با استفاده از موارد زیر تأمین شود:

• کاشت آرماتور
• آرماتورهای رابط
• آماده‌سازی و زبرکردن سطح
• جزئیات انتقال برش

در برخی موارد، اگر ژاکت به‌درستی در بالا و پایین ستون مهار نشود، مشارکت مورد انتظار آن در انتقال نیرو حاصل نمی‌شود.

اتصال به فونداسیون

پای ستون یکی از مهم‌ترین بخش‌های ژاکت است.

اگر هدف افزایش ظرفیت ستون باشد، باید مشخص شود که نیروهای ایجادشده در ژاکت چگونه به فونداسیون منتقل می‌شوند.

این اتصال ممکن است نیازمند کاشت آرماتور، توسعه ژاکت تا پی، اصلاح موضعی فونداسیون یا سایر جزئیات طراحی‌شده باشد.

اتصال در تراز تیر و دال

در قسمت بالای ستون نیز باید اتصال ژاکت با تیرها، دال یا سایر اجزای متصل به ستون بررسی شود.

این موضوع به‌خصوص در مقاوم‌سازی لرزه‌ای اهمیت زیادی دارد.

تقویت بدنه ستون بدون بررسی اتصال تیر–ستون ممکن است نتواند ضعف واقعی سیستم را برطرف کند.

مراحل اجرا

ارزیابی ستون ← تشخیص ضعف ← طراحی ژاکت ← آماده‌سازی بتن ← کاشت و اجرای آرماتورهای رابط ← نصب آرماتورهای طولی و عرضی ← قالب‌بندی ← بتن‌ریزی ← عمل‌آوری ← کنترل اتصال و هندسه نهایی

نکات مهم اجرایی

• بتن آسیب‌دیده باید پیش از ژاکت اصلاح شود.
• آرماتورهای موجود نباید بدون بررسی قطع یا آسیب ببینند.
• پوشش بتن ژاکت باید مطابق طراحی تأمین شود.
• قالب باید در برابر فشار بتن تازه پایدار باشد.
• تراکم بتن در فضای محدود اطراف ستون باید به‌دقت کنترل شود.
• اتصال بالایی و پایینی ژاکت باید مطابق نقشه اجرا شود.

نکته لرزه‌ای

در مقاوم‌سازی لرزه‌ای، تقویت ستون باید در چارچوب رفتار کل قاب بررسی شود.

افزایش ظرفیت ستون می‌تواند توزیع مقاومت و سختی سازه را تغییر دهد. بنابراین لازم است علاوه بر ستون، تیرها، اتصالات، طبقات، سیستم باربر جانبی و فونداسیون نیز در صورت نیاز ارزیابی شوند.

نکته معماری

با توجه به اینکه اجرای ژاکت بتنی ستون باعث افزایش ابعاد ستون خواهد شد، بنابراین قبل از اجرا باید کلیه ملاحظات معماری (عرض ورودی و بازشو، عرض رمپ و فضای مورد نیاز پارکینگ‌ها) بررسی شود.