ژاکت فلزی یکی از روش‌های متداول مقاوم‌سازی اعضای بتن‌آرمه است که در آن با اضافه‌کردن ورق‌ها، پروفیل‌ها یا اجزای فولادی طراحی‌شده در اطراف یا در بخش‌هایی از عضو موجود، ظرفیت یا عملکرد آن بهبود داده می‌شود.
این روش می‌تواند برای افزایش ظرفیت خمشی، برشی یا محوری، افزایش سختی، بهبود جزئیات عضو و ایجاد مسیر انتقال نیروی مناسب در برخی پروژه‌های مقاوم‌سازی مورد استفاده قرار گیرد.
انتخاب ژاکت فلزی باید بر اساس ضعف واقعی عضو و مکانیزم حاکم بر رفتار آن انجام شود. استفاده از ورق فولادی به‌تنهایی به معنی مقاوم‌سازی عضو نیست؛ نحوه اتصال فولاد جدید به عضو موجود، انتقال نیرو، جزئیات انتهایی، وضعیت بتن و فولاد موجود و ترتیب اجرای عملیات، بخش مهمی از طراحی را تشکیل می‌دهند.
ژاکت فلزی، متناسب با شرایط پروژه، می‌تواند برای موارد زیر مورد بررسی قرار گیرد:
ژاکت فلزی می‌تواند از ترکیب اجزای مختلف فولادی تشکیل شود، از جمله:
نوع و آرایش این اجزا باید متناسب با مکانیزم مقاوم‌سازی و شرایط عضو تعیین شود.
در ژاکت فلزی، مهم‌ترین موضوع این نیست که چه مقدار فولاد به عضو اضافه شده است؛ بلکه باید مشخص شود چه مقدار از این فولاد می‌تواند به‌صورت مؤثر در باربری عضو مشارکت کند.
برای این منظور، باید مسیر انتقال نیرو میان بتن، آرماتورهای موجود، فولاد جدید و اتصالات بررسی شود.
اتصال ژاکت می‌تواند از طریق جزئیات مختلفی تأمین شود، مانند:
انتخاب این جزئیات باید بر اساس محاسبات و شرایط واقعی پروژه انجام شود.
پیش از نصب ژاکت، وضعیت عضو موجود باید بررسی شود.
در صورت وجود:
ابتدا باید علت و شدت آسیب مشخص و در صورت نیاز عملیات تعمیر انجام شود.
اجرای ژاکت روی بتن آسیب‌دیده بدون بررسی وضعیت بستر، لزوماً باعث ایجاد یک سیستم مقاوم و قابل اعتماد نمی‌شود.
هندسه، وضعیت بتن و آرماتورها، میزان آسیب و نیاز مقاوم‌سازی بررسی می‌شود.
مشخص می‌شود که هدف اصلی، افزایش ظرفیت خمشی، برشی، محوری، سختی یا اصلاح یک جزئیات خاص است.
ضخامت و آرایش ورق‌ها یا پروفیل‌ها، جزئیات اتصال، سخت‌کننده‌ها، جوش‌ها، بولت‌ها و سایر اجزا تعیین می‌شود.
بتن‌های سست برداشته شده و سطح عضو برای اجرای سیستم آماده می‌شود.
قطعات ژاکت مطابق نقشه ساخته و در محل نصب می‌شوند.
اتصالات فولادی و اتصال ژاکت به عضو موجود مطابق جزئیات طراحی اجرا می‌شود.
در صورت وجود فاصله میان ژاکت و عضو موجود، این فضاها با ماده مناسب و مطابق مشخصات طراحی پر می‌شوند تا شرایط تماس و انتقال نیرو کنترل شود.
کیفیت جوش و اتصالات، هندسه، پوشش ضدخوردگی و سایر جزئیات کنترل می‌شوند.
کنترل کیفیت ژاکت فلزی باید متناسب با سیستم طراحی شامل موارد زیر باشد:
ژاکت فلزی در همه شرایط بهترین گزینه نیست.
افزایش وزن عضو، خوردگی، نیاز به حفاظت در برابر آتش، محدودیت معماری، دشواری حمل و نصب و همچنین پیچیدگی برخی اتصالات می‌تواند استفاده از این روش را محدود کند.
همچنین اگر ضعف اصلی سازه در سطح سیستم باشد، تقویت یک عضو با ژاکت فلزی بدون بررسی اثر آن بر توزیع نیرو و سختی کل سازه می‌تواند تصمیم مناسبی نباشد.
