پایدارسازی گود در بستر سنگی و سنگ هوازده با روش نیلینگ
مشخصات پروژه
| مساحت زمین | ۱۰۰۰ مترمربع |
| ارتفاع گودبرداری | ۴ تا ۱۴ متر |
| سطح جداره گود | ۸۰۰ مترمربع |
| وضعیت زمین | سنگ بستر و سنگ هوازده |
| روش پایدارسازی | نیلینگ |
شرایط موجود و مسئله مهندسی
گود پروژه گلستان ۱۰ در بستری متشکل از سنگ و سنگ هوازده و با ارتفاع متغیر ۴ تا ۱۴ متر قرار داشت. تغییر ارتفاع جدارهها، وضعیت ناپیوستگیهای سنگ و شرایط متفاوت املاک مجاور، از عوامل مؤثر بر انتخاب روش پایدارسازی و نحوه پیشبرد عملیات بودند.
در ضلع شمالی، دیوار حیاط ملک مجاور فاقد پی مناسب بود. همچنین در زیر این دیوار و رمپ خودرو، تا حدود یک متر خاک دستی وجود داشت. این شرایط، بهویژه در مجاورت بخشهای مرتفعتر گود، ضرورت توجه به وضعیت موضعی زمین و محدودکردن ابعاد جبهه باز خاکبرداری را افزایش میداد.
در ضلع شمالغربی نیز وجود حیات مشجر و رمپ خودرو، از محدودیتهای محیطی مؤثر بر عملیات بود. افزون بر این، درزهها و ترکهای موجود در سنگ، بهویژه در جبهه شمالی، بر نحوه برداشت لایههای زمین اثر میگذاشتند؛ زیرا جهتگیری ناپیوستگیها نسبت به جبهه گود میتواند بر امکان جداشدن قطعات سنگ و پایداری موضعی جداره اثرگذار باشد.
بنابراین، مسئله پروژه صرفاً انتخاب یک سیستم سازه نگهبان برای گود با عمق متغیر نبود؛ روش پایدارسازی باید با ویژگیهای تودهسنگ، وضعیت جبهههای حساس و محدودیتهای املاک مجاور سازگار میشد.
انتخاب و طراحی راهکار پایدارسازی
در این پروژه، روش نیلینگ بهعنوان سیستم پایدارسازی انتخاب شد. یکی از ملاحظات این انتخاب، هزینه و زمان موردنیاز برای حفاری چاههای استقرار خرپای فلزی در بستر سنگی بود. با این حال، ارزیابی فنی نیلینگ در چنین بستری مستلزم توجه به ویژگیهای تودهسنگ و شرایط واقعی محل اجرای میخهاست.
در محیط سنگی، وجود درزهها و ناپیوستگیها میتواند بر کیفیت تزریق دوغاب، پیوستگی دوغاب در اطراف میخ و سازوکار انتقال نیرو اثر بگذارد. ازاینرو، عملکرد سیستم را نمیتوان صرفاً بر اساس مقاومت سنگ سالم یا انتخاب روش نیلینگ ارزیابی کرد؛ وضعیت تودهسنگ، هندسه ناپیوستگیها و شرایط مهار میخها نیز در این ارزیابی اهمیت دارند.
تفاوت ارتفاع جدارهها و شرایط مجاورین نیز ایجاب میکرد که نحوه اجرای پایدارسازی بدون اتکا به یک توالی یکسان برای تمام جبههها بررسی شود. در این پروژه، جبهه شمالی به دلیل شرایط درزههای سنگ و احتمال ریزش موضعی، به تمهید اجرایی ویژه نیاز داشت.
ملاحظات و چالشهای اجرایی
1.کنترل ابعاد جبهه باز در ضلع شمالی
در جبهه شمالی، جهتگیری درزهها نسبت به سطح گود، احتمال جداشدن موضعی قطعات سنگ را افزایش میداد. به همین دلیل، ارتفاع خاکبرداری در هر مرحله به یک متر کاهش یافت. این تصمیم با هدف محدودکردن ارتفاع بخش بازشده جداره و کاهش میزان مواجهه همزمان با بخشهای مستعد ناپایداری اتخاذ شد.
2.اجرای نیلینگ در تودهسنگ ناپیوسته
در تودهسنگ درزهدار، مسیر حفاری میخ و موقعیت آن نسبت به ناپیوستگیها میتواند بر شرایط مهاری اثر بگذارد. همچنین، در صورت وجود مسیرهای باز در سنگ، احتمال خروج دوغاب به داخل درزهها وجود دارد؛ مسئلهای که میتواند دستیابی به تزریق مناسب در اطراف میخ را دشوار کند. این موارد از ملاحظات فنی مهم در اجرای نیلینگ در چنین بستری هستند.
3.محدودیتهای ناشی از مجاورین
دیوار حیاط فاقد پی مناسب، خاک دستی زیر دیوار و رمپ خودرو در ضلع شمالی و شرایط موجود در ضلع شمالغربی، از جمله حیات مشجر و رمپ، محدودیتهای محیطی پروژه را تشکیل میدادند. این وضعیت، ضرورت توجه همزمان به شرایط زمین و هندسه جبهههای گود را در پیشبرد عملیات برجسته میکرد.
نقش ژیارکو
نقش ژیارکو در پروژه گلستان ۱۰ باید در چارچوب تصمیمهای فنی و اقدامات اجرایی مرتبط با پایدارسازی گود تعریف شود. انتخاب نیلینگ در بستر سنگی، توجه به هزینه و زمان حفاری چاههای خرپای فلزی و انطباق نحوه پیشبرد خاکبرداری با شرایط موضعی جداره، محورهای اصلی روایت مهندسی این پروژهاند.
در جبهه شمالی، کاهش ارتفاع هر مرحله خاکبرداری به یک متر، تصمیمی مشخص در پاسخ به شرایط درزههای سنگ و احتمال ریزش موضعی بود. این اقدام، برخلاف یک توالی ثابت برای تمام جدارهها، بر ضرورت تنظیم عملیات بر اساس وضعیت واقعی زمین تأکید داشت.
در کنار این موضوع، شناخت محدودیتهای مجاورین و توجه به رفتار تودهسنگ ناپیوسته، بخش مهمی از ملاحظات فنی پروژه را تشکیل میداد. در این بستر، ارزیابی عملکرد نیلینگ به شناخت شرایط سنگ، وضعیت ناپیوستگیها و کیفیت اجرای میخها وابسته است و صرف انتخاب روش، بهتنهایی تضمینکننده عملکرد مناسب سیستم نیست.
جمعبندی مهندسی
پروژه گلستان ۱۰ نمونهای از پایدارسازی گود با روش نیلینگ در بستری متشکل از سنگ و سنگ هوازده و با ارتفاع متغیر جدارههاست. ویژگی اصلی این پروژه، ضرورت توجه به رفتار موضعی تودهسنگ، محدودیتهای مجاورین و تفاوت شرایط جبهههای گود بود. کاهش ارتفاع خاکبرداری هر مرحله به یک متر در جبهه شمالی، نمونهای مشخص از تطبیق روش اجرا با شرایط زمین به شمار میرود.