تقویت سقف یوبوت با اجرای تیر فولادی کنسولی
مشخصات پروژه
| نام پروژه | ساختمان امیرآباد تهران |
| عضو مورد تقویت | دال بتنی یوبوت |
| مسئله اصلی | ترکخوردگی پیشرونده دیوارها و محدودیت اتصال طرح تقویت اولیه |
| روش تقویت | اجرای تیر فولادی کنسولی با جکگذاری کنترلشده |
| نقش ژیارکو | اجرای عملیات تقویت و ارائه راهکار جایگزین برای اتصال سازهای |
شرایط موجود و مسئله مهندسی
در یک ساختمان مسکونی در حال بهرهبرداری واقع در امیرآباد تهران، ترکهایی در دیوارهای داخلی و خارجی مشاهده شده بود که با گذشت زمان روند گسترش آنها متوقف نشده بود.
سازه در یکی از امتدادهای اصلی دارای دهانهای به طول حدود ۱۲ متر بود و سیستم سقف آن از نوع دال بتنآرمه مجوف یوبوت (U-Boot) بود.
وجود ترکهای پیشرونده در دیوارها، ضرورت بررسی رفتار سقف و شرایط تغییرشکل آن را مطرح کرده بود.
بر اساس طرح تهیهشده توسط طراح سازه، استفاده از یک دستک فولادی به طول تقریبی سه متر در زیر سقف برای تقویت موضعی پیشبینی شده بود.
در این طرح، دستک از طریق صفحات فولادی و بولتهای کاشتی به دیوار برشی مجاور و ناحیه زیرین سقف متصل میشد.
بررسی طرح اولیه و شناسایی محدودیت اجرایی
در جریان بررسی شرایط اجرای طرح تقویت، ژیارکو با مسئلهای اساسی در محل اتصال دستک به سقف مواجه شد.
محل پیشبینیشده برای کاشت بولتهای اتصال به دال، در محدوده فضای خالی ایجادشده توسط قالبهای یوبوت قرار داشت.
در سقفهای مجوف، وجود حفرههای داخلی موجب میشود ضخامت بتن مؤثر برای مهار اتصالات در تمام نقاط یکسان نباشد. بنابراین، اجرای بولت کاشتی در محل حفره، بدون وجود بتن کافی و جزئیات اتصال مناسب، نمیتواند ظرفیت مهاری موردنیاز را تأمین کند.
در پروژه امیرآباد، این محدودیت امکان اجرای اتصال سقفی مطابق جزئیات اولیه را با مشکل مواجه کرده بود.
مسئله اصلی، یافتن راهکاری بود که بدون اتکا به کاشت بولت در ناحیه مجوف دال، امکان اجرای تقویت موردنظر را فراهم کند.
چالش مهندسی؛ اتصال سیستم تقویتی به سقف مجوف
مهمترین چالش پروژه، تفاوت رفتار و هندسه داخلی دال یوبوت با دال توپر بود.
در دالهای مجوف، محل قرارگیری حفرهها، ضخامت بتن زیر و روی قالبها و موقعیت نوارهای توپر در تعیین امکان اجرای کاشت بولت اتصال اهمیت دارد.
استفاده از جزئیات اتصال متعارف بدون بررسی هندسه داخلی دال، ممکن است موجب قرارگیری بولت در فضای خالی و عدم دستیابی به مهار موردنیاز شود.
در پروژه امیرآباد، شناسایی این محدودیت پیش از اجرای اتصال، ضرورت بازنگری در راهکار اجرایی را مشخص کرد.
راهکار جایگزین تقویت سقف
برای رفع محدودیت اتصال طرح اولیه، استفاده از یک تیر فولادی کنسولی به طول تقریبی سه متر بهعنوان راهکار جایگزین مطرح و اجرا شد.
در این روش، بهجای اتکا به اتصال بولتی دستک در ناحیه مجوف سقف، تیر فولادی کنسولی برای ایجاد تکیهگاه تقویتی در زیر دال مورد استفاده قرار گرفت.
اجرای این راهکار مستلزم توجه به ظرفیت اتصال گیردار یا نیمهگیردار موردنیاز در تکیهگاه کنسول، سختی تیر فولادی و نحوه انتقال بار از دال به عضو جدید بود.
همچنین، ازآنجاکه سقف پیش از اجرای تقویت تحت بار قرار داشت، نحوه بارگیری تیر فولادی جدید اهمیت ویژهای پیدا میکرد.
روش اجرای عملیات تقویت
جکگذاری و اعمال تغییرشکل کنترلشده
در مرحله نخست، سقف با استفاده از جک به میزان محدودی به سمت بالا جابهجا شد.
این اقدام برای فراهمکردن شرایط نصب عضو تقویتی و امکان انتقال بار به تیر فولادی پس از برداشتن جکها انجام شد.
مقدار جابهجایی و نیروی جکگذاری باید با توجه به شرایط واقعی سازه و الزامات طرح اجرایی کنترل شود.
نصب تیر فولادی کنسولی
پس از جکگذاری، تیر فولادی کنسولی در موقعیت پیشبینیشده نصب شد.
اتصالات فولادی موردنیاز اجرا و عملیات جوشکاری برای تکمیل سیستم تقویتی انجام شد.
در این مرحله، ایجاد اتصال مناسب میان تیر کنسولی و تکیهگاه آن اهمیت داشت؛ زیرا واکنشهای ناشی از بارگیری تیر باید از طریق این اتصال به سیستم باربر موجود منتقل شوند.
انتقال بار به عضو تقویتی
پس از تکمیل نصب و اجرای اتصالات، جکها برداشته شدند.
با آزادشدن تدریجی تکیهگاههای موقت، امکان انتقال بخشی از بار سقف به تیر فولادی کنسولی فراهم شد.
این توالی اجرایی با هدف مشارکت عضو تقویتی در تحمل بار موجود انجام شد، نه صرفاً نصب یک تیر در زیر سقف برای تحمل بارهای احتمالی آینده.
ملاحظات فنی و اجرایی
در تقویت دالهای مجوف، بررسی هندسه داخلی سقف پیش از اجرای اتصالات کاشتی اهمیت ویژهای دارد.
وجود حفرههای یوبوت میتواند محلهای مجاز کاشت و ظرفیت مهاری اتصالات را محدود کند.
از سوی دیگر، در تقویت سقفهایی که پیشتر تحت بار قرار گرفتهاند، نحوه جکگذاری و انتقال بار به اعضای جدید بر عملکرد سیستم تأثیر مستقیم دارد.
در این پروژه، اجرای تیر فولادی کنسولی همراه با جکگذاری، راهکاری برای برقراری مسیر باربری مکمل بدون استفاده از اتصال سقفی نامناسب طرح اولیه بود.
نقش ژیارکو
ژیارکو در پروژه ساختمان امیرآباد، مسئولیت اجرای عملیات تقویت سقف و ارائه راهکار اجرایی جایگزین برای رفع محدودیت اتصال طرح اولیه را بر عهده داشت.
در بررسی شرایط اجرای طرح، ژیارکو مشخص کرد که محل پیشبینیشده برای کاشت بولتهای اتصال به سقف در محدوده حفرههای یوبوت قرار دارد و اجرای اتصال در این موقعیت با محدودیت فنی مواجه است.
بر این اساس، راهکار استفاده از تیر فولادی کنسولی مطرح شد و عملیات تقویت با جکگذاری محدود سقف، نصب تیر فولادی، تکمیل اتصالات و برداشتن جکها انجام گرفت.
نقش متمایز ژیارکو، شناسایی محدودیت اجرایی ناشی از هندسه داخلی سقف یوبوت و اجرای راهکاری جایگزین برای تقویت سقف و انتقال بار به عضو فولادی جدید بود.
جمعبندی مهندسی
در ساختمان امیرآباد تهران، ترکخوردگی پیشرونده دیوارها و شرایط سقف یوبوت، ضرورت اجرای تقویت سازهای را مطرح کرده بود.
طرح اولیه شامل نصب دستک فولادی در زیر سقف بود، اما قرارگیری محل اتصال بولتی در محدوده حفرههای یوبوت، اجرای جزئیات پیشبینیشده را با محدودیت مواجه کرد.
ژیارکو با شناسایی این مسئله، راهکار تیر فولادی کنسولی را مطرح و عملیات تقویت را با استفاده از جکگذاری کنترلشده و انتقال بار به عضو جدید اجرا کرد.
ویژگی اصلی پروژه، اصلاح راهکار اجرایی تقویت بر اساس هندسه واقعی سقف مجوف و استفاده از توالی جکگذاری و نصب تیر فولادی برای مشارکت عضو جدید در باربری بود.