پروژه زنبق

مشخصات پروژه

معرفی پروژه

پروژه زنبق در زمینی به مساحت ۵۱۰ مترمربع و با عمق گودبرداری
۱۱ متر اجرا گردید. بستر پروژه عمدتاً از سنگ بستر تشکیل شده بود و با توجه به
عمق گود و اختلاف تراز قابل توجه میان ملک مجاور و کف گود، کنترل رفتار جداره‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این پروژه، تغییر شرایط زمین در محدوده گود بود. برخلاف پروژه‌هایی
که لایه‌بندی خاک در تمام جبهه‌ها نسبتاً یکنواخت است، در پروژه زنبق تغییر نوع مصالح زمین در فواصل کوتاه مشاهده
شد؛ موضوعی که مستقیماً بر نحوه طراحی و اجرای سیستم پایدارسازی اثرگذار بود.

برای پایدارسازی جداره‌ها، سیستم خرپای سه‌بعدی انتخاب و اجرا شد.

چالش اصلی پروژه؛ تغییر شرایط زمین در فاصله کوتاه

یکی از چالش‌های مهم پروژه، تغییر نوع خاک و شرایط زمین در بازه‌ای حدود ۳٫۵ متر بین سازه‌های پایدارسازی بود.

در پروژه‌های گودبرداری، تغییر شرایط زمین در فواصل کوتاه می‌تواند باعث شود رفتار بخش‌های مختلف جداره یکسان نباشد.
در نتیجه، نمی‌توان لزوماً یک الگوی ثابت را بدون توجه به شرایط واقعی تمام جبهه‌ها اجرا کرد.

این موضوع در پروژه زنبق ضرورت بازبینی شرایط واقعی جداره در حین پیشرفت عملیات و تطبیق جزئیات
اجرایی با وضعیت موجود را افزایش داده بود.

عمق ۱۱ متری و اختلاف تراز ضلع شمالی

در ضلع شمالی پروژه، فاصله قائم میان کف حیاط ساختمان همسایه و کف نهایی گود حدود ۱۱ متر بود.

این اختلاف تراز قابل توجه، اهمیت کنترل پایداری جداره و تغییرشکل‌های احتمالی را افزایش می‌داد؛ زیرا توده خاک و سنگ
موجود در مجاورت ساختمان همسایه در طول عملیات گودبرداری، در برابر کاهش تکیه‌گاه جانبی قرار می‌گرفت.

در چنین شرایطی، اجرای مرحله‌ای عملیات و هماهنگی مناسب میان خاکبرداری و پایدارسازی اهمیت ویژه‌ای دارد.

راهکار مهندسی؛ خرپای سه‌بعدی

برای این پروژه از خرپای فضایی سه‌بعدی استفاده شد.

ساختار سه‌بعدی خرپا با ایجاد یک شبکه فضایی از اعضای سازه‌ای، امکان توزیع مناسب نیروهای وارد بر سیستم و ایجاد
سختی قابل توجه را فراهم می‌کند.

یکی از مزیت‌های این سیستم در پروژه‌هایی مانند زنبق، قابلیت تطبیق هندسه و جزئیات سازه نگهبان با شرایط
متفاوت بخش‌های مختلف گود است.

این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که شرایط زمین در فواصل کوتاه تغییر کرده و رفتار تمام قسمت‌های جداره
مشابه یکدیگر نباشد.

اهمیت شناخت شرایط واقعی زمین

یکی از درس‌های مهم پروژه زنبق این است که اطلاعات اولیه زمین‌شناسی و ژئوتکنیکی باید در زمان اجرا با شرایط
واقعی گود تطبیق داده شود.

در پروژه‌های سنگی، وضعیت واقعی جداره ممکن است پس از خاکبرداری و آشکار شدن سطوح سنگی، درزه‌ها و تغییر لایه‌ها
مشخص‌تر شود.

بنابراین، مشاهده و ارزیابی مستمر جداره در حین پیشرفت عملیات می‌تواند نقش مهمی در تصمیم‌گیری‌های اجرایی داشته باشد.

چالش‌های اجرایی پروژه

• تغییر نوع خاک در فاصله کوتاه

تغییر شرایط زمین در بازه حدود ۳٫۵ متر بین سازه‌ها باعث شد رفتار بخش‌های مختلف گود یکسان نباشد
و جزئیات اجرایی با دقت بیشتری مورد بررسی قرار گیرد.

• اختلاف تراز ۱۱ متری در ضلع شمالی

ارتفاع حیاط ساختمان همسایه تا کف گود حدود ۱۱ متر بود که این موضوع، حساسیت پایدارسازی این جبهه
را افزایش می‌داد.

• اجرای پایدارسازی در بستر سنگی

وجود سنگ بستر، فرآیند خاکبرداری و اجرای اجزای سازه نگهبان را نسبت به گودهای معمول خاکی متفاوت می‌کرد و نیازمند
توجه ویژه به شرایط واقعی حفاری و سطح تماس سازه نگهبان با بستر بود.

ملاحظات اجرایی

در پروژه زنبق، مهم‌ترین نکات اجرایی شامل موارد زیر بود:

• بررسی مستمر شرایط واقعی جداره‌ها
• شناسایی تغییرات نوع مصالح زمین در حین حفاری
• تطبیق عملیات اجرایی با شرایط متفاوت هر بخش
• کنترل تغییرشکل جداره شمالی
• توجه ویژه به اختلاف تراز ۱۱ متری ملک مجاور با کف گود
• اجرای مرحله‌ای خاکبرداری و سیستم پایدارسازی
• کنترل هندسه و اتصالات خرپای سه‌بعدی
• پایش شرایط ساختمان و ملک مجاور در طول عملیات

نتیجه پروژه

پروژه زنبق نمونه‌ای از پایدارسازی یک گود ۱۱ متری در بستر سنگی است که مهم‌ترین
چالش آن نه صرفاً عمق گود، بلکه تغییر شرایط زمین در فواصل کوتاه و اختلاف تراز قابل توجه با ملک مجاور
بود.

استفاده از خرپای سه‌بعدی امکان ایجاد یک سیستم پایدارسازی با سختی فضایی مناسب را فراهم نمود و
قابلیت تنظیم سیستم با شرایط متفاوت بخش‌های مختلف گود، در مدیریت شرایط اجرایی پروژه اهمیت ویژه‌ای داشت.

این پروژه نشان می‌دهد که در گودبرداری‌های عمیق، به‌ویژه در زمین‌های سنگی،
پایداری موفق تنها حاصل طراحی اولیه نیست؛ بلکه حاصل ترکیب طراحی مهندسی، شناخت شرایط واقعی زمین، کنترل
مرحله‌ای عملیات و تطبیق مستمر اجرا با وضعیت موجود کارگاه است.