مشخصات پروژه
| نام پروژه | داوودی |
| نوع خاک | رس متراکم / رس و شن |
| روش پایدارسازی | نیلینگ (Soil Nailing) |
| مساحت زمین | ۳۰۰ مترمربع |
| عمق گود | از ۷ متر |
| سطح جداره پایدارسازی | ۷۵۰ مترمربع |
معرفی پروژه
پروژه داوودی با مساحت ۳۰۰ مترمربع و عمق گودبرداری حدود
۷ متر و بیشتر، در شرایط خاکی شامل رس متراکم و لایههای رس و شن اجرا شد.
سیستم انتخابشده برای پایدارسازی جدارهها، نیلینگ (Soil Nailing) بود.
ویژگی مهم این پروژه، وجود ساختمان فرسوده در مجاورت گود بود؛ شرایطی که اجرای نیلینگ را از یک
عملیات صرفاً ژئوتکنیکی به یک مسئله حساس اجرایی تبدیل میکند. در چنین پروژههایی، ارتعاش و ضربات ناشی از حفاری
میتواند بر دیوارها و اجزای ضعیف ساختمانهای قدیمی اثر بگذارد و بنابراین توالی و نحوه اجرای عملیات باید با دقت
بیشتری کنترل شود.
چالش اصلی پروژه؛ ساختمان فرسوده در مجاورت گود
در روش نیلینگ، اجرای گمانهها معمولاً با تجهیزات حفاری انجام میشود و این عملیات میتواند
ارتعاش و ضربه قابل توجهی به محیط اطراف منتقل کند.
در پروژه داوودی، ساختمان مجاور از شرایط مناسبی برخوردار نبود و همین موضوع باعث شد عملیات حفاری در نزدیکی آن
با حساسیت ویژهای انجام شود.
در ساختمانهای فرسوده، مسئله فقط مقاومت دیوارها نیست؛ بلکه باید وضعیت کلی ساختمان، نحوه اتصال دیوارها،
کیفیت مصالح، وجود ترکها و همچنین وضعیت پی ساختمان مورد بررسی قرار گیرد.
به همین دلیل، پیش از شروع عملیات نیلینگ در مجاورت ساختمانهای قدیمی، لازم است
ریسک آسیبپذیری ساختمان همسایه بهصورت مستقل ارزیابی شود.
ارتعاش؛ خطری که نباید دستکم گرفته شود
یکی از نکات مهم این پروژه، اثر احتمالی ضربات و ارتعاشات دستگاه حفاری بر ساختمان مجاور بود.
در یک ساختمان سالم، این ارتعاشات ممکن است اثر محدودی داشته باشند؛ اما در یک ساختمان فرسوده، وجود ترکهای قبلی،
اتصالات ضعیف یا مصالح نامناسب میتواند حساسیت سازه را افزایش دهد.
بنابراین در چنین شرایطی، روش اجرای حفاری باید با توجه به وضعیت واقعی ساختمان مجاور انتخاب شود و در صورت نیاز،
تمهیدات مقاومسازی یا کاهش اثرات ارتعاشی پیش از ادامه عملیات در نظر گرفته شود.
پایدارسازی گود فقط پایدارسازی خاک نیست
پروژه داوودی یک نکته مهم در پروژههای گودبرداری شهری را بهخوبی نشان میدهد:
در بسیاری از پروژهها، برای پایدارسازی گود ابتدا باید وضعیت سازههای مجاور را پایدار و ایمن کرد.
اگر ساختمان مجاور ظرفیت تحمل شرایط جدید را نداشته باشد، حتی طراحی مناسب سیستم نیلینگ نیز بهتنهایی نمیتواند
تمام ریسکهای پروژه را حذف کند.
بنابراین بررسی بافت ساختمانی اطراف گود، وضعیت پیها، دیوارهای مجاور و آسیبپذیری ساختمانها
باید بخشی از فرآیند طراحی و اجرای سازه نگهبان باشد.
شش کنترل ضروری پیش از شروع پایدارسازی
۱. نهایی بودن نقشههای سازه
پیش از حفاری محل چاهها، H-Pileها یا سایر اجزای سازه نگهبان، باید
نقشههای نهایی سازه با تأیید رسمی کارفرما در اختیار تیم اجرایی باشد.
تغییر نقشه سازه پس از اجرای بخشی از سازه نگهبان میتواند باعث ایجاد تداخل میان موارد زیر شود:
خرپا / H-Pile / نیلها ↔ ستونها و فونداسیون ساختمان
چنین تداخلی میتواند هزینه اصلاحات را بهشدت افزایش داده و حتی عملکرد سیستم پایدارسازی را تحت تأثیر قرار دهد.
۲. بررسی دقیق ساختمانهای مجاور
قبل از شروع گودبرداری، وضعیت ساختمانهای پیرامونی باید بهصورت دقیق بررسی شود.
مواردی مانند:
- سن ساختمان
- نوع سازه
- کیفیت مصالح
- ترکهای موجود
- وضعیت دیوارهای مشترک
- تراز و نوع پی
- فاصله پی از لبه گود
- تعداد طبقات
- وضعیت فرسودگی
میتوانند در انتخاب و جزئیات سیستم پایدارسازی مؤثر باشند. در صورت نیاز،
مقاومسازی ساختمان مجاور باید پیش از گودبرداری یا همزمان با برنامه پایدارسازی انجام شود.
۳. تطبیق شرایط واقعی خاک با اطلاعات ژئوتکنیک
گزارش ژئوتکنیک مبنای مهم طراحی است، اما شرایط واقعی خاک در زمان اجرا باید با فرضیات طراحی تطبیق داده شود.
در صورت مشاهده تفاوت محسوس در موارد زیر:
- جنس خاک
- ضخامت لایهها
- رطوبت
- سطح آب
- تراکم
- وجود خاک دستی
- وجود لایههای ضعیف
لازم است موضوع توسط تیم طراحی بررسی و در صورت نیاز، جزئیات اجرایی بازبینی شود.
۴. هماهنگی با تیم عملیات خاکی
رمپ موقت یکی از بخشهایی است که گاهی در طراحی اولیه به اندازه کافی مورد توجه قرار نمیگیرد.
محل رمپ میتواند با محل استقرار خرپا، H-Pile، تجهیزات حفاری یا سایر اجزای سازه نگهبان تداخل داشته باشد.
بنابراین پیش از شروع خاکبرداری، باید میان تیم سازه نگهبان و تیم عملیات خاکی هماهنگی کامل
درباره محل رمپ، مسیر ماشینآلات و مراحل خاکبرداری انجام شود.
۵. شناسایی تأسیسات شهری
در پروژههای شهری، پیش از حفاری باید موقعیت تأسیسات زیرزمینی بهصورت دقیق بررسی شود.
وجود خطوط:
- گاز
- آب
- فاضلاب
- برق
- مخابرات
- سایر تأسیسات شهری
میتواند بر محل و روش اجرای نیلها تأثیر مستقیم داشته باشد.
حفاری بدون شناخت تأسیسات زیرزمینی، یکی از ریسکهای جدی عملیات پایدارسازی شهری است.
۶. برنامهریزی برای استقرار ماشینآلات و مصالح
در پروژههای نیلینگ، تجهیزات حفاری، مصالح، آرماتورها، سیمان و تجهیزات تزریق باید در موقعیت مناسبی مستقر شوند.
جابهجایی مکرر تجهیزات و مصالح در میانه عملیات میتواند باعث بروز موارد زیر گردد:
- افزایش زمان اجرا
- افزایش هزینه
- اختلال در توالی عملیات
- کاهش بهرهوری
- افزایش ریسکهای کارگاهی
بنابراین لجستیک کارگاه باید پیش از شروع عملیات بهصورت جدی برنامهریزی شود.
ملاحظات اجرایی پروژه داوودی
مهمترین نکات اجرایی این پروژه عبارت بودند از:
- خاک رس متراکم و رس و شن
- عمق گود از حدود ۷ متر
- سطح جداره حدود ۷۵۰ مترمربع
- استفاده از سیستم نیلینگ
- وجود ساختمان فرسوده در مجاورت گود
- حساسیت ساختمان مجاور نسبت به ارتعاشات حفاری
- ضرورت بررسی وضعیت سازه و پی ساختمان همسایه
- کنترل توالی عملیات حفاری و پایدارسازی
- ضرورت تطبیق شرایط واقعی خاک با گزارش ژئوتکنیک
- هماهنگی محل رمپ موقت با سازه نگهبان
- شناسایی تأسیسات شهری
- برنامهریزی محل استقرار ماشینآلات و مصالح
- کنترل تغییرات نقشههای سازه پیش از شروع عملیات
نتیجه پروژه
پروژه داوودی نمونهای از گودبرداریهایی است که در آن،
شرایط ساختمانهای مجاور به اندازه شرایط خاک اهمیت دارد.
وجود ساختمان فرسوده در مجاورت گود باعث شد کنترل ارتعاشات ناشی از حفاری و بررسی وضعیت سازه مجاور به یکی از
ملاحظات اصلی عملیات نیلینگ تبدیل شود.
این پروژه همچنین نشان میدهد که موفقیت یک پروژه پایدارسازی صرفاً به انتخاب روش مناسب محدود نمیشود؛ بلکه
مجموعهای از اقدامات شامل بررسی دقیق شرایط موجود، هماهنگی بین تیمهای اجرایی، کنترل نقشههای نهایی،
شناخت تأسیسات زیرزمینی، بررسی ساختمانهای مجاور و برنامهریزی لجستیکی کارگاه باید در کنار یکدیگر قرار گیرند.
نکته کلیدی پروژه
در گودبرداری مجاور ساختمانهای فرسوده، ابتدا باید ریسک ساختمان همسایه را شناخت؛ سپس درباره روش و نحوه اجرای
پایدارسازی تصمیم گرفت.
پروژه داوودی تأکیدی بر این اصل است که
پایدارسازی موفق، حاصل یک تصمیم منفرد نیست؛ بلکه نتیجه زنجیرهای از تصمیمهای درست پیش از شروع و در طول
اجرای پروژه است.