پروژه مقاوم سازی لاله

ارزیابی و ترمیم کرموشدگی ستون‌های بتن‌آرمه

 

مشخصات پروژه

نام پروژهساختمان خیابان لاله
عضو مورد ترمیمستون‌های بتن‌آرمه در طبقات همکف، اول و دوم
مسئله اصلیکرموشدگی و وجود نواحی معیوب در بتن ستون‌ها
روش اصلاحبرداشت بتن سست و ترمیم موضعی با ملات مناسب
نقش ژیارکوبررسی شرایط آسیب و اجرای عملیات ترمیم بتن

 

شرایط موجود و مسئله مهندسی

در ساختمان خیابان لاله، تعدادی از ستون‌های بتن‌آرمه در طبقات همکف، اول و دوم دچار کرموشدگی بتن شده بودند. این عارضه به‌صورت حفره‌های موضعی، نمایان‌شدن سنگدانه‌ها و ناپیوستگی در بخش‌هایی از بتن ستون‌ها مشاهده می‌شد.

کرموشدگی بتن معمولاً در نتیجه اختلال در جای‌گیری و تراکم مناسب بتن تازه ایجاد می‌شود. عواملی مانند طرح اختلاط نامناسب، کارایی نامتناسب بتن، ارتفاع نامناسب سقوط بتن، ویبره ناکافی و تراکم زیاد میلگردهای طولی، خاموت‌ها و سنجاقی‌ها می‌توانند در ایجاد این نقص مؤثر باشند.

این مسئله به‌ویژه در قسمت‌های پایینی ستون‌ها و نواحی دارای تراکم آرماتور اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا وجود حفره‌های داخلی ممکن است علاوه بر کاهش کیفیت پوشش بتن، بر عملکرد بخش‌هایی از مقطع باربر نیز تأثیر بگذارد.

در پروژه لاله، مسئله اصلی تعیین این موضوع بود که کرموشدگی موجود صرفاً به نواحی موضعی محدود است یا بر مقاومت و کفایت سازه‌ای ستون‌ها نیز تأثیر گذاشته است.

 

ارزیابی وضعیت بتن و انتخاب راهکار ترمیم

ترمیم کرموشدگی ستون‌ها نباید صرفاً بر اساس ظاهر بتن انجام شود. پیش از انتخاب روش اصلاح، لازم است عمق و گستردگی آسیب، کیفیت بتن باقی‌مانده و احتمال وجود حفره‌های داخلی بررسی شود.

آزمایش‌های ارزیابی مقاومت بتن، از جمله مغزه‌گیری در صورت ضرورت، می‌توانند برای بررسی مقاومت درجا مورد استفاده قرار گیرند. همچنین آزمایش سرعت پالس فراصوتی (UPV) می‌تواند اطلاعات تکمیلی درباره یکنواختی بتن و وجود نواحی مشکوک فراهم کند.

بااین‌حال، آزمایش اولتراسونیک به‌تنهایی معیار قطعی تعیین مقاومت فشاری یا عمق کرموشدگی نیست و نتایج آن باید در کنار سایر بررسی‌ها تفسیر شود.

چنانچه ارزیابی‌ها نشان دهند که مقاومت بتن یا ظرفیت سازه‌ای ستون‌ها کمتر از مقدار موردنیاز است، لازم است محاسبات سازه بر اساس شرایط واقعی بازنگری شود و در صورت ضرورت، طرح مقاوم‌سازی ارائه گردد.

در پروژه ساختمان لاله، بر اساس ارزیابی انجام‌شده، افت مقاومت یا ضعف تراکم مؤثر بر کفایت سازه‌ای ستون‌ها احراز نشد. بنابراین، ترمیم موضعی نواحی کرموشده به‌عنوان راهکار اصلاح انتخاب شد.

 

چالش مهندسی؛ تشخیص مرز ترمیم و مقاوم‌سازی

مهم‌ترین مسئله این پروژه، تفکیک آسیب موضعی بتن از نقص مؤثر بر عملکرد سازه‌ای ستون بود.

وجود کرموشدگی لزوماً به معنای ناکافی‌بودن ظرفیت باربری ستون نیست؛ همان‌طور که پوشاندن حفره‌ها با ملات پرمقاومت نیز به‌تنهایی تضمین‌کننده رفع یک ضعف سازه‌ای احتمالی نخواهد بود.

در صورتی که کرموشدگی به بخش‌های داخلی مقطع گسترش یافته باشد یا پیوستگی بتن و آرماتورها را مختل کند، ممکن است ترمیم سطحی برای بازگرداندن عملکرد موردنیاز کافی نباشد.

در ساختمان لاله، با توجه به شرایط ارزیابی‌شده، دامنه عملیات به ترمیم نواحی معیوب محدود شد و نیازی به اجرای یک سیستم مقاوم‌سازی مستقل تشخیص داده نشد.

 

روش اجرای عملیات ترمیم

برداشت بتن معیوب

در مرحله نخست، بتن‌های کرموشده، سست و فاقد چسبندگی کافی با استفاده از ابزار مناسب برداشته شدند.

در این عملیات، جلوگیری از واردشدن ضربه و ارتعاش غیرضروری به ستون اهمیت داشت. برداشت بتن باید تا دستیابی به بستر سالم ادامه یابد، بدون آنکه بخش‌های سالم عضو به‌صورت غیرضروری تخریب شوند.

آماده‌سازی بستر

پس از حذف بتن معیوب، سطوح ترمیم از ذرات سست و آلودگی‌های مؤثر بر چسبندگی پاک‌سازی شدند.

شرایط رطوبتی سطح و آماده‌سازی نهایی بستر باید متناسب با الزامات ملات ترمیمی انتخاب‌شده باشد.

اجرای ملات ترمیمی

نواحی آسیب‌دیده با استفاده از ملات ترمیمی مناسب بازسازی شدند.

در انتخاب ملات، علاوه بر مقاومت فشاری، عواملی مانند چسبندگی، دانه‌بندی، جمع‌شدگی، سازگاری با بتن موجود و ضخامت مجاز اجرا اهمیت دارند.

بسته به عمق و ابعاد ناحیه آسیب‌دیده، ممکن است اجرای ملات در یک یا چند مرحله یا استفاده از روش‌های متفاوت جای‌گذاری ضرورت داشته باشد.

 

ملاحظات فنی و اجرایی

کیفیت ترمیم بتن به مقاومت ملات محدود نمی‌شود. اتصال مناسب مصالح جدید به بتن موجود، حذف کامل بخش‌های سست و رعایت شرایط عمل‌آوری از عوامل تعیین‌کننده عملکرد ترمیم هستند.

در صورت نمایان‌شدن آرماتورها، وضعیت پوشش بتن، خوردگی احتمالی و امکان جای‌گیری مناسب مصالح در اطراف میلگردها نیز باید بررسی شود.

همچنین، ترمیم موضعی باید متناسب با ماهیت آسیب انتخاب شود؛ زیرا در نواحی دارای ضعف سازه‌ای، استفاده از ملات ترمیمی به‌تنهایی جایگزین مقاوم‌سازی عضو نخواهد بود.

 

نقش ژیارکو

ژیارکو در پروژه ساختمان لاله، در بررسی شرایط آسیب و اجرای عملیات ترمیم بتن ستون‌ها مشارکت داشت.

با توجه به ماهیت کرموشدگی و ضرورت تفکیک نقص موضعی از ضعف سازه‌ای، انتخاب دامنه مداخله بر اساس شرایط ارزیابی‌شده ستون‌ها انجام شد.

ژیارکو عملیات برداشت بتن‌های معیوب، آماده‌سازی بستر و بازسازی نواحی کرموشده را با استفاده از مصالح ترمیمی مناسب اجرا کرد.

نقش ژیارکو در این پروژه، اجرای ترمیم متناسب با وضعیت واقعی ستون‌ها، بدون گسترش غیرضروری عملیات به مقاوم‌سازی سازه‌ای بود.

 

جمع‌بندی مهندسی

در ساختمان خیابان لاله، کرموشدگی تعدادی از ستون‌های بتن‌آرمه در سه طبقه، ضرورت بررسی کیفیت بتن و تعیین روش مناسب اصلاح را مطرح کرد.

با توجه به اینکه در ارزیابی پروژه افت مقاومت یا ضعف تراکم مؤثر بر کفایت سازه‌ای ستون‌ها احراز نشد، ترمیم موضعی نواحی آسیب‌دیده انتخاب و اجرا شد.

ویژگی اصلی پروژه، تشخیص تفاوت میان نقص قابل‌ترمیم بتن و آسیب نیازمند مقاوم‌سازی سازه‌ای بود.