پروژه مقاوم سازی ماهان

تقویت سقف تیرچه‌بلوک با اجرای تیرهای فولادی

 

مشخصات پروژه

نام پروژهساختمان ماهان
عضو مورد تقویتسقف تیرچه‌بلوک زیرزمین
مسئله اصلیافزایش بار مرده و ایجاد خیز در سقف
روش تقویتاجرای تیرهای فولادی در زیر تیرچه‌ها
نقش ژیارکواجرای عملیات مقاوم‌سازی

 

شرایط موجود و مسئله مهندسی

در ساختمان ماهان، کارفرما به‌منظور احداث رمپ دسترسی خودرو به زیرزمین منفی دو، اقدام به اجرای کف‌سازی به ارتفاع تقریبی ۸۰ سانتی‌متر بر روی سقف زیرزمین منفی یک کرده بود. علاوه بر این، جداره‌های رمپ نیز با استفاده از مصالح بنایی احداث شده بودند.

حجم قابل‌توجه مصالح مصرف‌شده در کف‌سازی و دیوارچینی، موجب افزایش بار مرده وارد بر سقف تیرچه‌بلوک شد. این افزایش بارگذاری، تغییرشکل اعضای باربر سقف را در پی داشت و به ایجاد خیز در تیرچه‌ها و سقف زیرزمین منفی یک منجر شد.

در چنین شرایطی، مسئله صرفاً به تغییرشکل ظاهری سقف محدود نبود؛ بلکه افزایش بارهای دائمی، ضرورت بررسی ظرفیت باربری و سختی سیستم سازه‌ای موجود را مطرح می‌کرد.

با توجه به شرایط ایجادشده، تقویت سقف برای پاسخ‌گویی به بارگذاری جدید در دستور کار قرار گرفت.

 

ارزیابی سازه‌ای و انتخاب راهکار تقویت

سقف‌های تیرچه‌بلوک، بارهای ثقلی را از طریق تیرچه‌ها و بتن رویه به تیرهای تکیه‌گاهی منتقل می‌کنند. افزایش بار مرده، مقاومت مورد انتظار خمشی و برشی تیرچه‌ها را افزایش می‌دهد و می‌تواند موجب تشدید خیز و ترک‌خوردگی اعضا شود.

در پروژه ماهان، افزایش قابل‌توجه بار ناشی از اجرای رمپ، با ایجاد خیز در سقف همراه شده بود.

بر اساس نظر محاسب و طراح سازه، تقویت سقف با استفاده از تیرهای فولادی در زیر تیرچه‌ها انتخاب شد.

در این روش، اعضای فولادی جدید به‌عنوان بخشی از سیستم باربر تقویتی در زیر سقف قرار می‌گیرند و با ایجاد مسیر انتقال بار مکمل، امکان مشارکت در تحمل بارهای وارد بر تیرچه‌ها را فراهم می‌کنند.

انتخاب این راهکار مستلزم بررسی ظرفیت و سختی تیرهای فولادی، نحوه انتقال نیرو از تیرچه‌ها به اعضای جدید و کفایت تکیه‌گاه‌های بتنی موجود برای دریافت واکنش‌های اضافی است.

 

چالش مهندسی؛ تقویت سقف پس از ایجاد خیز

مهم‌ترین ویژگی پروژه ماهان، ضرورت تقویت سقفی بود که پیش از اجرای عملیات مقاوم‌سازی، تحت تأثیر بارگذاری اضافی دچار خیز شده بود.

در چنین شرایطی، افزودن تیر فولادی به زیر تیرچه‌ها لزوماً به معنای انتقال فوری بار موجود به عضو جدید نیست.

میزان مشارکت تیر تقویتی در تحمل بار به سختی نسبی اعضا، نحوه تماس تیر فولادی با سقف، وضعیت تغییرشکل‌یافته تیرچه‌ها و توالی اجرای عملیات وابسته است.

اگر عضو تقویتی بدون تمهیدات لازم در زیر سقف نصب شود، ممکن است بخش قابل‌توجهی از بار موجود همچنان توسط تیرچه‌های اولیه تحمل شود و تیر فولادی عمدتاً در برابر افزایش بار یا تغییرشکل‌های بعدی وارد عمل شود.

ازاین‌رو، نحوه نصب و برقراری تماس مؤثر میان تیرهای فولادی و تیرچه‌ها، از ملاحظات مهم اجرای چنین سیستم‌هایی است.

در پروژه ماهان، راهکار تقویت بر اساس طرح محاسب سازه اجرا شد و هدف آن ایجاد سیستم باربر مکمل برای سقف موجود بود.

 

راهکار اجرایی تقویت سقف

نصب صفحات فولادی بر روی آویز تیرهای بتنی موجود

برای ایجاد تکیه‌گاه مناسب در دو انتهای تیرهای فولادی جدید، مطابق نقشه‌های تقویت، صفحات فولادی در قسمت آویز تیرهای بتنی موجود نصب شدند.

اتصال این صفحات به بتن با استفاده از روش کاشت بولت انجام شد.

صفحات نصب‌شده، محل اتصال انتهایی تیرهای فولادی تقویتی را فراهم کردند و بخشی از مسیر انتقال نیرو به تیرهای بتنی موجود را تشکیل دادند.

در این نوع اتصال، ظرفیت بولت‌ها، مشخصات بتن موجود، موقعیت کاشت‌ها و نحوه انتقال نیرو از صفحه فولادی به بتن از عوامل تعیین‌کننده عملکرد سیستم هستند.

اجرای تیرهای فولادی در زیر تیرچه‌ها

پس از آماده‌سازی اتصالات تکیه‌گاهی، تیرهای فولادی مطابق طرح تقویت در زیر تیرچه‌های سقف قرار گرفتند.

جانمایی اعضای فولادی با هدف ایجاد تکیه‌گاه‌های تقویتی برای تیرچه‌ها و فراهم‌کردن امکان انتقال بخشی از بار سقف به سیستم جدید انجام شد.

در اجرای این مرحله، موقعیت تیرها نسبت به تیرچه‌ها و نحوه برقراری تماس مناسب میان اعضای موجود و تقویتی اهمیت داشت.

اتصال تیرهای فولادی به صفحات نصب‌شده

در مرحله بعد، دو انتهای تیرهای فولادی به صفحات متصل‌شده به تیرهای بتنی موجود اتصال یافتند.

با تکمیل این اتصالات، سیستم تقویتی شامل تیرهای فولادی، صفحات اتصال و بولت‌های کاشته‌شده شکل گرفت.

در آرایش پیش‌بینی‌شده، بار دریافت‌شده از تیرچه‌ها از طریق تیرهای فولادی جدید به تیرهای بتنی موجود منتقل می‌شود.

 

ملاحظات فنی و اجرایی

کنترل بارگذاری ناشی از احداث رمپ

اجرای کف‌سازی با ارتفاع حدود ۸۰ سانتی‌متر و استفاده از مصالح بنایی برای جداره‌های رمپ، بار دائمی قابل‌توجهی به سقف تحمیل کرده بود.

در ارزیابی چنین شرایطی، علاوه بر وزن مصالح کف‌سازی و دیوارچینی، نحوه توزیع بار و موقعیت آن نسبت به تیرچه‌ها و تیرهای اصلی اهمیت دارد.

همچنین، با توجه به کاربری رمپ خودرو، بارهای بهره‌برداری و اثرات احتمالی بارهای متمرکز وسایل نقلیه نیز باید در طراحی سازه مورد توجه قرار گیرند.

تفاوت تقویت سازه‌ای و اصلاح خیز موجود

افزودن تیر فولادی می‌تواند موجب افزایش ظرفیت باربری و سختی سیستم سقف شود؛ اما این اقدام به‌تنهایی تضمین‌کننده حذف خیز ایجادشده نیست.

چنانچه اصلاح تغییرشکل موجود نیز موردنظر باشد، باید روش مناسب برای اعمال تغییرشکل کنترل‌شده یا انتقال بار به اعضای جدید در طرح اجرایی مشخص شود.

بنابراین، عملکرد تیرهای تقویتی باید با توجه به وضعیت واقعی سقف در زمان نصب ارزیابی شود.

اهمیت مسیر انتقال بار

در این روش، تیرهای فولادی جدید به تیرهای بتنی موجود متصل می‌شوند. در نتیجه، واکنش‌های حاصل از عملکرد اعضای تقویتی به سیستم باربر اولیه ساختمان منتقل خواهد شد.

کفایت تیرهای بتنی، اتصالات و سایر اجزای مسیر باربری باید در طراحی تقویت مورد بررسی قرار گیرد.

 

نقش ژیارکو

ژیارکو در پروژه ساختمان ماهان، مسئولیت اجرای عملیات مقاوم‌سازی سقف تیرچه‌بلوک با استفاده از تیرهای فولادی را بر عهده داشت.

راهکار تقویت بر اساس نظر و نقشه‌های محاسب سازه تعیین شده بود و شامل اجرای اعضای فولادی تقویتی در زیر تیرچه‌ها و اتصال آن‌ها به تیرهای بتنی موجود می‌شد.

در این چارچوب، ژیارکو عملیات نصب صفحات فولادی بر روی آویز تیرهای بتنی با استفاده از بولت‌های کاشتی، جانمایی و نصب تیرهای فولادی و اجرای اتصالات انتهایی اعضای تقویتی را انجام داد.

تمرکز عملیات اجرایی بر ایجاد سیستم باربر مکمل در زیر سقف موجود و برقراری اتصالات لازم برای انتقال نیرو میان اعضای فولادی جدید و سازه بتنی بود.

نقش ژیارکو در این پروژه، اجرای راهکار مقاوم‌سازی مصوب طراح و ایجاد سیستم تقویتی فولادی برای سقف تیرچه‌بلوک تحت بارگذاری افزایش‌یافته بود.

 

جمع‌بندی مهندسی

در ساختمان ماهان، احداث رمپ دسترسی خودرو به زیرزمین منفی دو با اجرای کف‌سازی حجیم و جداره‌های بنایی بر روی سقف زیرزمین منفی یک همراه بود. افزایش بار مرده ناشی از این عملیات، موجب ایجاد خیز در تیرچه‌ها و سقف شد.

برای تقویت سقف، بر اساس طرح محاسب سازه، تیرهای فولادی در زیر تیرچه‌ها اجرا شدند و دو انتهای آن‌ها از طریق صفحات فولادی و بولت‌های کاشتی به تیرهای بتنی موجود متصل شد.

ژیارکو اجرای این سیستم تقویتی را بر عهده داشت.

ویژگی اصلی پروژه ماهان، تقویت سقف تیرچه‌بلوک در پی افزایش بارگذاری ناشی از تغییرات اجرایی ساختمان، با استفاده از تیرهای فولادی و ایجاد مسیر انتقال بار مکمل به سازه موجود بود.