پایدارسازی گود در خاک ریزشی، مجاور ساختمان دبیرستان فرسوده
مشخصات پروژه
| مساحت زمین | ۴۸۰ مترمربع |
| عمق گودبرداری نسبت به تراز ۰٫۰۰ | ۵ متر |
| مساحت جداره پایدارسازی | ۳۳۰ مترمربع |
| نوع خاک | تیپ ۲؛ مخلوط شن و ماسه |
| سیستم پایدارسازی | خرپای سهبعدی |
شرایط موجود و مسئله مهندسی
پروژه فردیس ۴، گودبرداری در خاک مخلوط شن و ماسه با چسبندگی ناچیز و قابلیت ریزشی انجام شد. در کنار ویژگیهای ژئوتکنیکی زمین، وجود یک دبیرستان در ضلع شرقی، شرایط مجاورت گود را به یکی از ملاحظات اصلی پروژه تبدیل میکرد.
ساختمان مجاور، ویلایی قدیمی بود که طبقه دوم آن بدون طراحی مهندسی و با استفاده از قوطیهای فولادی و بلوک سیمانی به بنای اولیه اضافه شده بود. صفحات اتصال اعضای فولادی نیز روی سقف ساختمان قدیمی نصب شده بودند. تغییر کاربری بنا به دبیرستان غیرانتفاعی، اهمیت بررسی وضعیت سازهای ساختمان و پیامدهای احتمالی آسیب به آن را دوچندان میکرد.
در این شرایط، عمق پنجمتری گود بهتنهایی معیار مناسبی برای ارزیابی سطح خطر نبود. قابلیت ریزش خاک و وضعیت نامطمئن سازه مجاور، دو مسئله مرتبط اما مستقل بودند که باید در برنامهریزی عملیات گودبرداری مورد توجه قرار میگرفتند.
راهکار پایدارسازی
برای پایدارسازی گود، سیستم خرپای سهبعدی انتخاب شد. ویژگی ریزشی خاک، در کنار مجاورت با ساختمان قدیمی و طبقه الحاقی آن، از عوامل مهم در بررسی شرایط پروژه بود.
در چنین وضعیتی، طراحی سازه نگهبان باید متناسب با شرایط زمین و هندسه گود انجام شود. در عین حال، ایمنی ساختمان مجاور را نمیتوان صرفاً از طریق طراحی سازه نگهبان نتیجهگیری کرد؛ وضعیت طبقه الحاقی، اتصالات آن به بنای قدیمی و شرایط سقفی که اعضای فولادی روی آن مستقر شده بودند، نیازمند ارزیابی سازهای جداگانه بود.
چالش اجرایی؛ مجاورت با ساختمان فرسوده با کاربری دبیرستان
مهمترین ویژگی پروژه، مجاورت گود با ساختمانی قدیمی با طبقه الحاقی و کاربری آموزشی بود. استفاده از قوطی فولادی و بلوک سیمانی در طبقه اضافهشده، همراه با نبود طراحی مهندسی گزارششده، ضرورت بررسی نحوه انتقال بار و کیفیت اتصال بخش الحاقی به ساختمان اصلی را مطرح میکرد.
در چنین شرایطی، ارزیابی ایمنی نباید به ظاهر ساختمان یا نوع مصالح محدود شود. وضعیت اعضای سازهای، اتصالات، تکیهگاهها و ظرفیت سقف محل استقرار اعضای الحاقی، از جمله موضوعاتی هستند که بررسی آنها برای قضاوت درباره عملکرد سازه ضروری است.
همزمان، رفتار ریزشی خاک میتوانست عملیات گودبرداری را با مخاطرات موضعی مواجه کند. ازاینرو، پایدارسازی جداره و بررسی وضعیت ساختمان مجاور باید بهعنوان دو بخش مکمل مدیریت ایمنی پروژه در نظر گرفته میشدند.
ملاحظه مهندسی؛ مرز میان پایدارسازی گود و ایمنسازی ساختمان مجاور
پایدارسازی گود صرفاً به معنای تأمین پایداری جداره خاک نیست. در برخی پروژهها، وضعیت سازههای مجاور بهگونهای است که پیش از ادامه گودبرداری، بررسی تخصصی و اجرای اقدامات ایمنسازی یا مقاومسازی آنها ضرورت پیدا میکند.
این تصمیم باید بر پایه ارزیابی فنی ساختمان، شرایط پی و مجاورت آن با گود و سازوکارهای احتمالی آسیب اتخاذ شود؛ نه صرفاً بر اساس قدمت بنا یا نوع مصالح استفادهشده.
در پروژه فردیس ۴، مجاورت با دبیرستان فرسوده و دارای طبقه الحاقی، اهمیت تفکیک مسئولیت پایدارسازی گود از ارزیابی ایمنی ساختمان همسایه را برجسته میکرد.
نقش ژیارکو
در پروژه فردیس ۴، سیستم خرپای سهبعدی برای پایدارسازی گود در خاک مخلوط شن و ماسه با قابلیت ریزش به کار گرفته شد. مجاورت با ساختمان دبیرستان فرسوده و دارای طبقه الحاقی، یکی از ملاحظات مهم پروژه بود که ضرورت توجه همزمان به شرایط زمین و وضعیت سازه پیرامونی را مطرح میکرد.
این پروژه نمونهای از شرایطی است که در آن، طراحی و اجرای سازه نگهبان باید در کنار ارزیابی مستقل ایمنی ساختمان مجاور مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا تأمین پایداری جداره گود، بهتنهایی تضمینکننده ایمنی سازههای پیرامونی نیست.